Tiếng Việt
English
Giữa nhịp sống hiện đại của Hà Nội hôm nay, làng Kim Liên (phường Phương Liên, quận Đống Đa) vẫn lưu giữ một nghề độc đáo từng làm nên tên tuổi của vùng đất này – nghề cắt tóc. Với lịch sử hàng trăm năm, làng Kim Liên được người xưa gọi vui là “làng vít đầu thiên hạ”, nơi những người thợ tài hoa dùng đôi kéo khéo léo để tạo nên vẻ chỉn chu, tinh tế cho người Hà Nội.
Nghề truyền đời trong nếp làng cổ
Theo các bậc cao niên, nghề cắt tóc ở Kim Liên có từ rất lâu, ban đầu chỉ là vài người trong làng học nghề rồi truyền miệng cho nhau. Dần dần, nhờ tay nghề khéo léo, thợ Kim Liên nổi tiếng khắp kinh thành. Nhiều gia đình có tới ba, bốn thế hệ theo nghề, coi kéo và lược như báu vật của tổ tiên để lại. Ngày xưa, người thợ cắt tóc Kim Liên thường mang theo tráp gỗ, ghế gấp và bộ dao kéo đi khắp phố phường Hà Nội. Chỉ với chiếc gương nhỏ treo trên cây, tấm khăn choàng trắng và đôi bàn tay khéo léo, họ tạo dáng tóc, cạo mặt cho khách giữa lòng phố cổ. Dáng ngồi tĩnh lặng của người thợ và tiếng “xạch xòe” của kéo đã trở thành âm thanh quen thuộc trong ký ức bao thế hệ người Hà Nội.
Cùng với sự thay đổi của thời cuộc, nghề cắt tóc Kim Liên cũng không ngừng đổi thay. Từ những người thợ rong hành nghề khắp nơi, họ mở hiệu tóc cố định trên các tuyến phố trung tâm như Hàng Bông, Bà Triệu, Cửa Nam…Thời Pháp thuộc, người Kim Liên nhanh nhạy tiếp thu kỹ thuật mới, biết cách tạo kiểu tóc phương Tây, đồng thời vẫn giữ sự chỉn chu, nền nã của phong cách Thăng Long. Nhiều thợ nổi tiếng được mời phục vụ tại các tiệm sang trọng, thậm chí có người từng cắt tóc cho hoàng thân và các nhân vật danh tiếng thời bấy giờ.
Với người Kim Liên, nghề cắt tóc không chỉ là kế sinh nhai mà còn là niềm tự hào về sự khéo léo và nhân nghĩa. Người thợ không chỉ “vít đầu” mà còn “chạm vào lòng người” bằng thái độ tận tâm, chu đáo. Họ coi khách như bạn, mỗi mái tóc là một tác phẩm được tạo nên bằng cái tâm và tình yêu nghề. Vào những dịp lễ làng, người dân Kim Liên thường tổ chức thi cắt tóc, cạo mặt, vừa là dịp tôn vinh nghề, vừa để thế hệ trẻ học hỏi bí quyết từ các bậc nghệ nhân. Câu chuyện về những người thợ tóc làng Kim Liên đi khắp Hà Nội, gắn bó với từng mái đầu, từng góc phố, là minh chứng cho sức sống bền bỉ của một nghề xưa giữa lòng đô thị.
Giữ lửa nghề giữa thời hiện đại
Ngày nay, dù các salon tóc hiện đại mọc lên khắp nơi, làng Kim Liên vẫn có những người thợ lặng lẽ giữ nghề cha ông. Một số nghệ nhân cao tuổi vẫn duy trì tiệm nhỏ tại nhà, cẩn thận mài kéo, lau dao mỗi sáng. Làng cũng có Hợp tác xã nghề cắt tóc Kim Liên, quy tụ các thợ lành nghề, duy trì phong trào “ôn nghề – giữ nghề – truyền nghề”.
Bảo tàng Hà Nội sẽ giới thiệu đến công chúng về làng nghề cắt tóc Kim Liên trong chuyên đề “Làng nghề, phố nghề”. Qua những bộ dụng cụ xưa, hình ảnh thợ tóc trên phố, cùng câu chuyện của các nghệ nhân – những con người đã góp phần làm nên một nét đẹp văn hóa của Thủ đô, công chúng sẽ hiểu hơn rằng, trong mỗi tiếng kéo “xoẹt xoẹt” của người thợ tóc Kim Liên là nhịp thở của một Hà Nội thanh lịch, cần mẫn và nhân hậu.
Phòng Trưng bày- Tuyên truyền
