Chiếc khăn kỷ vật – hành trình và kí ức

Có những kỷ vật không đẹp bởi màu sắc mà bởi hơi ấm gia đình, ký ức và tình cảm được nâng niu qua năm tháng. Với bà Hảo, người phụ nữ đã ngoài 60 tuổi, hiện sinh sống tại Mỹ Đình, Hà Nội, chiếc khăn len được giữ gìn từ thuở học lớp 2 của bà chính là một kỷ vật như thế – bình dị mà thiêng liêng, gắn với tình yêu thương của cha mẹ và những năm tháng tuổi thơ nhọc nhằn không thể nào quên.

Bà Nguyễn Thị Hảo và chiếc khăn kỷ vật bà đã lưu giữ đến nay

Thuở ấy, cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, mỗi món đồ dùng đều là thành quả của sự chắt chiu, dành dụm. Bà Hảo chia sẻ “Bố mẹ bà đã nuôi lợn, rồi bán lại cho nhà nước, cứ 1 tạ lợn mới đổi được 1 tạ thóc, tem phiếu và chiếc khăn len này”. Đây đều là những thứ cần thiết trong cuộc sống hàng ngày.

Trong những món đồ đổi đó có chiếc khăn len bố mẹ tặng mà bà rất yêu thích và trân trọng. Chiếc khăn vì thế không đơn thuần là món đồ giữ ấm, mà còn là kết tinh của bao vất vả, sự hy sinh và tình thương thầm lặng mà cha mẹ dành cho con gái. Từ ngày ấy đến nay, chiếc khăn đã theo bà Hảo đi qua nhiều chặng đường của cuộc đời. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, thời gian có thể làm đổi thay cảnh vật, cuộc sống và con người, nhưng chiếc khăn vẫn được bà nâng niu, gìn giữ như một phần ký ức tuổi thơ. Mỗi lần nhìn lại, có lẽ bà không chỉ nhớ về một món đồ cũ, mà còn nhớ về cha mẹ, về những ngày tháng gia đình chắt chiu từng chút để chăm lo cho con trong hoàn cảnh khó khăn.

Ký ức của bà Hảo không chỉ có tem phiếu, khăn len hay những khó khăn mà còn gắn liền với những năm tháng Hà Nội cùng cả nước trải qua cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Trong hoàn cảnh chiến tranh, cuộc sống và việc học tập của trẻ em phải đối mặt với nhiều gian khó. Cũng như bao bạn bè cùng trang lứa, bà đã cùng bố mẹ, anh chị tự đan mũ rơm để đội khi đi làm hay đến trường. Những chiếc mũ rơm giản dị ấy là hình ảnh thân thuộc của một thời Hà Nội kiên cường giữa chiến tranh, thể hiện tinh thần chủ động, sự sáng tạo và ý chí vượt khó của người dân Thủ đô trong thời chiến.

Bà Nguyễn Thị Hảo đang hướng dẫn cán bộ Bảo tàng Hà Nội làm mũ rơm

Và khi đã đi qua hơn nửa cuộc đời, với những kí ức về mũ rơm, về khăn len, bà Hảo quyết định trao tặng chiếc khăn len cho Bảo tàng Hà Nội. Từ một kỷ vật được gìn giữ trong gia đình suốt nhiều năm, chiếc khăn nay có cơ hội trở thành một phần ký ức được sẻ chia với cộng đồng. Đó không chỉ là sự trao gửi một hiện vật, mà còn là sự gửi gắm câu chuyện về một thời đã qua – nơi tình thân, sự chắt chiu và những năm tháng tuổi thơ giữa chiến tranh cùng hiện diện trong một vật dụng nhỏ bé.

Đối với bảo tàng, mỗi hiện vật do người dân trao tặng đều có giá trị riêng. Đằng sau hiện vật là câu chuyện của một con người, một gia đình và rộng hơn là những lát cắt chân thực về đời sống xã hội qua từng giai đoạn lịch sử. Chiếc khăn len của bà Hảo không chỉ là hiện vật quý, nhưng giá trị của nó nằm ở ký ức mà nó lưu giữ và khả năng kết nối các thế hệ hôm nay với cuộc sống của những người đi trước. Từ bàn tay chắt chiu của cha mẹ, qua sự nâng niu của người con gái suốt hơn nửa thế kỷ, đến quyết định trao tặng Bảo tàng Hà Nội hôm nay, chiếc khăn len đã bắt đầu một hành trình mới. Hành trình ấy giúp một ký ức riêng trở thành câu chuyện chung, để những điều bình dị của quá khứ tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và nhắc nhớ các thế hệ hôm nay về giá trị của tình thân, lòng biết ơn và những tháng năm không thể lãng quên.

Bài và ảnh: Kiều Phương